Controleactie in Brusselse nagelsalons richt zich op mensenhandel en arbeidsuitbuiting
Afgelopen september hebben de inspectiediensten van de RSZ samen met verschillende Belgische partners een gerichte controleactie uitgevoerd in Brusselse nagelsalons. Deze operatie had tot doel mogelijke gevallen van sociale fraude en mensenhandel met het oog op arbeidsuitbuiting op te sporen en tegelijkertijd de bescherming van kwetsbare werknemers te versterken. De controle vond plaats in het kader van de Europese EMPACT Labour Exploitation-actieweek van Europol.
Gerichte controles in een risicosector
Nagelsalons blijven een aandachtspunt voor inspectiediensten omdat de sector kwetsbaar is voor vormen van fraude en misbruik. Achter opvallend lage prijzen kunnen praktijken schuilgaan zoals zwartwerk, sociale fraude en tewerkstelling in mensonwaardige omstandigheden.
Voor deze controleactie bundelden de inspectiediensten van de RSZ hun krachten met de Gewestelijke Werkgelegenheidsinspectie (GWI), het RSVZ, de lokale politie, de Federale Gerechtelijke Politie en de FOD Volksgezondheid. Samen gingen zij na of de arbeids- en sociale wetgeving werd nageleefd en of werknemers mogelijk het slachtoffer waren van mensenhandel met het oog op arbeidsuitbuiting.
Vietnamese slachtoffers bijzonder kwetsbaar
Een sociaal inspecteur van de RSZ licht toe: "Nagelsalons worden al jaren gebruikt voor de tewerkstelling van veronderstelde Vietnamese slachtoffers van mensenhandel. De sector groeit sterk door de grote vraag naar goedkope manicures. Tegelijk zien we dat sommige uitbuiters hun werkwijzen aanpassen om controles en sancties te ontwijken."
Veel Vietnamese werknemers gaan volgens de inspectiediensten aanzienlijke schulden aan om hun reis naar Europa te financieren. Eenmaal aangekomen bevinden zij zich vaak in een onbekende omgeving, zonder verblijfsvergunning en zonder sociaal netwerk. Hierdoor worden zij afhankelijk van personen die werk beloven en hen voorhouden dat zij hun schulden kunnen afbetalen.
"Die afhankelijkheid maakt hen bijzonder kwetsbaar voor economische uitbuiting, een vorm van moderne slavernij. Sommige slachtoffers werken lange dagen voor een zeer laag loon, of ontvangen helemaal geen loon. Regelmatig wonen zij ook bij hun werkgever en worden zij verplicht bijkomende huishoudelijke taken uit te voeren," aldus de inspecteur.
Omdat slachtoffers vaak vrezen voor represailles tegen zichzelf of hun familie in het land van herkomst, durven zij niet altijd met de inspectiediensten samen te werken. Daarom kijken inspecteurs tijdens controles verder dan wat op het eerste gezicht zichtbaar is en besteden zij bijzondere aandacht aan signalen die kunnen wijzen op uitbuiting.
"Ons doel is om mogelijke slachtoffers van mensenhandel te identificeren en hen uit die situatie te halen. De grootste uitdaging blijft het verzamelen van voldoende verklaringen en bewijzen om de verantwoordelijken gerechtelijk te laten vervolgen."
Verder onderzoek naar arbeids- en leefomstandigheden
Na afloop van de controleactie werden 17 personen verhoord om hun arbeids- en leefomstandigheden verder te onderzoeken.
De sociaal inspecteurs stellen processen-verbaal op voor de vastgestelde inbreuken. Die zullen worden overgemaakt aan het Arbeidsauditoraat van Brussel voor verdere opvolging.
Samenwerking als sleutel tot succes
De controleactie maakt deel uit van de Europese EMPACT Labour Exploitation-actieweek, gecoördineerd door Europol. Ze toont het belang aan van een nauwe samenwerking tussen sociale inspectiediensten, politiediensten en andere bevoegde autoriteiten.
Door expertise en middelen te bundelen kunnen de betrokken diensten mensenhandel (arbeidsuitbuiting) efficiënter bestrijden en tegelijk bijdragen aan een betere bescherming van kwetsbare werknemers.
